• Home
  • Nieuws
  • 'Stormachtig stil': de problemen bij het 'roze' oud worden
Pas de tekstgrootte aan: bl-minus-gray bl-plus-blue

'Stormachtig stil': de problemen bij het 'roze' oud worden

  • Gepubliceerd: woensdag, 19 februari 2014
  • Laatste update: vrijdag, 28 februari 2014
'Stormachtig stil': de problemen bij het 'roze' oud worden

Onlangs waren we allemaal in de ban van de Nederlandse successen bij de Olympische Winterspelen in Sotsji; de discussie over het Russische beleid ten aanzien van homoseksuelen, die kort daarvoor werd gevoerd, was alweer naar de achtergrond gedrongen.

Veel Nederlanders vinden dat Rusland dat beleid zou moeten aanpassen. In Rusland is het zelfs strafbaar om folders uit te delen en informatie te verstrekken over homoseksualiteit aan mensen. En als er geweld tegen homo's plaatsvindt, laat de politie dat toe. Nederland heeft in haar grondwet staan dat iedereen, ongeacht zijn of haar seksuele voorkeur dezelfde rechten heeft. Homostellen kunnen hier openlijk samenwonen, een geregistreerd partnerschap aangaan en trouwen. Maar steeds vaker horen we dat jongeren er op school toch niet voor uit durven te komen als ze homoseksueel of lesbisch zijn, of zich als transgender niet thuis voelen in hun eigen lichaam en liever een ander geslacht zouden willen hebben. Of er staat in de krant dat een lesbisch stel is weggepest uit de buurt of een homo in elkaar geslagen is omdat hij zijn vriend zoende. Hoe tolerant zijn we eigenlijk?

Stormachtig stil
En de oudere homoseksuelen? Durven die er wel vooruit te komen dat ze een andere seksuele voorkeur hebben? Durven zij een foto van hun partner naast hun bed te zetten als ze in het verzorgingshuis komen of thuisverpleging hebben?
We spraken hierover met Eveline van de Putte, schrijfster van het pas verschenen boek Stormachtig stil. Levensverhalen van roze ouderen. Daaruit blijkt dat het de ouderen van nu vaak een grote worsteling hebben gehad om voor hun seksuele geaardheid uit te komen en ernaar te gaan leven, maar dat dat nu opnieuw voor hen een probleem wordt als ze ouder worden en in een nieuwe omgeving, zoals een aanleunwoning, dagopvang of een verzorgingshuis, dreigen terecht te komen. Zou onze generatie als die ouder wordt ook weer terug in de kast moeten?

'Roze ouderen? Die hebben we hier niet!'
"Hoe kwam je erachter dat ouderen van nu het moeilijk vinden om voor hun seksuele geaardheid uit te komen, ook als ze dat eerder wel gedaan hebben?" Eveline: "Als ik in een verzorgingshuis vraag of ik daar roze ouderen mag interviewen, krijg ik heel vaak te horen: 'Roze ouderen? die hebben we hier niet hoor.' Dat kan natuurlijk niet. Een op de zes tot tien mensen is homo, lesbisch, biseksueel of transgender. Als er dus zo vaak gezegd wordt dat ze die niet hebben, komen die ouderen er dus niet voor uit; durven dat vermoedelijk niet. Er wordt nog heel vaak in een heterovorm gedacht. Als de vraag 'Is uw man overleden?' wordt gesteld, is het een hele stap om te zeggen: 'Ik had geen man, maar een vrouw.' Of altijd dezelfde man komt op visite bij een andere man, maar niemand vraagt: 'Is dat misschien uw partner?' Zo'n man gaat dan vaak niet uit zichzelf zeggen dat het zijn man is. Als de mensen in de zorg niet anders leren kijken en ervan blijven uitgaan dat een cliënt heteroseksueel is, zal dit niet veranderen. Gelukkig zijn er ook ouderen die wel openlijk voor hun geaardheid durven uit te komen, maar dat zijn vaak degenen die dat altijd al gedaan hebben. Die uit meer intellectuele of artistieke milieus kwamen, waar 'anders zijn' minder een probleem vormde. Maar hoe meer het vroeger een probleem was, hoe meer het ook nu weer een probleem wordt om zelf de moed te hebben om het te zeggen. Ze zijn vaak hun hele leven of een groot deel ervan al uitgesloten geweest en soms ook uitgestoten, door hun ouders, hun familie, hun directe werk- of woonomgeving. Ze zijn bang dat dat opnieuw gaat gebeuren."

Heterobril
"Maar de jonge mensen op de zorgopleidingen van nu weten toch dat er homoseksualiteit en biseksualiteit bestaan? Er is ook regelmatig aandacht voor in de media." Eveline: "Ja, maar toch wordt er in die opleidingen nauwelijks aandacht aan besteed. Ook aan andere minderheden, zoals migranten uit andere culturen, wordt weinig aandacht besteed. In dit geval wordt het ook zelden besproken in de les. Er zou veel meer voorlichting kunnen worden gegeven. Een van de vrouwen in mijn boek vertelt dat niet de ouderen in het huis waar haar moeder verzorgd werd raar op haar reageerden, maar juist de mensen van de zorg. Nodig mensen uit die erover kunnen vertellen, laat hen een lezing geven. Moedig de studenten aan om erover na te denken en niet automatisch door een heterobril te kijken als ze kennismaken met een cliënt of de familie. Laat hen vragen: 'Heeft u een partner? Of een partner gehad?' En als het antwoord bevestigend is: 'Is het een man of een vrouw?' Dan zal iemand makkelijker zeggen van welk geslacht zijn of haar partner is. Als een lesbische vrouw haar partner heeft verloren en men gaat er automatisch van uit dat het een man was, kan die vrouw niet zichzelf zijn en kan ze ook niet echt rouwen. Je kunt je verdriet niet kwijt als je niet mag zijn wie je bent."

Voorlichting vanaf de basisschool
"Je had het net over migranten, maar veel migranten beschouwen homoseksualiteit, biseksualiteit en transgender als iets waar absoluut niet over gesproken mag worden. Het wordt vanuit diverse religies als zondig of als een schande beschouwd. Is dat een deel van het probleem?" Eveline: "Dat is vreselijk moeilijk. We hebben hier mensen van allerlei gradaties. De maatschappij is enorm van samenstelling veranderd. We kunnen niet verwachten dat zij ineens allemaal volgens onze begrippen modern reageren. Maar daarom moet er ook training gegeven worden aan migranten. En dat moet ook al vroeg beginnen. Vanaf de basisschool moeten kinderen weten dat je hier openlijk mag zeggen van wie je houdt.  Ze moeten weten dat wij in Nederland daar anders over denken dan in het land waar ze vandaan komen. Bij ons werd vijftig jaar geleden nog vaak hetzelfde gedacht. Veel van de ouderen die ik geïnterviewd heb, kregen te horen dat ze vies en smerig waren en dat het een ziekte was. Vergeet niet dat dat in diverse landen nog zo is. Er waren laatst 300 mensen bij de presentatie van mijn boek. Daar waren natuurlijk veel roze ouderen bij, maar ook belangenorganisaties zoals het COC en mensen die voorlichting geven. Ik zei: 'Realiseren jullie je dat wij allemaal opgepakt zouden worden als we nu in Rusland waren of in Kroatië, India, Iran, Nigeria, Oeganda of een ander homo-onvriendelijk land?' "Dus voorlichting geven, informatie verstrekken en petities ondertekenen als die je worden toegestuurd om homorechten te verkrijgen waar dat nog niet vanzelfsprekend is: dat is van het grootste belang.”

Geen Haagse woongemeenschap
Hoe staat het hier eigenlijk mee in Den Haag? Eveline: "Het hangt af van het nest waar mensen uit komen, zoals in alle grotere steden. Dat bepaalt vaak welke kant men is opgegaan. Voor transgenders is het nog moeilijker. Mensen begrijpen vaak niet dat men zich kan laten ‘ombouwen’. En als ze dan ook nog homoseksueel of lesbisch zijn, is het nog verwarrender. Maar mensen realiseren zich niet wat een enorm proces dat is. Als je eenmaal weet wie je werkelijk bent van binnen, is de stap nog steeds heel groot om daar ook echt voor te kiezen, om zo te gaan leven. Veel mensen zijn dus toch getrouwd en hebben een soort dubbelleven geleid. In de grotere steden is altijd meer mogelijk geweest dan in de dorpen, waar de sociale controle groter was. Maar het lijkt soms wel of we wat dat betreft twee stappen vooruit en ook weer een stap achteruit zetten. Een plan voor een roze woongemeenschap in het centrum is tot nu toe ook in Den Haag nog niet gerealiseerd. O.a. Jan Lutje Schipholt, die in Stormachtig stil staat, maakte zich daar sterk voor. Hij vertelt dat twee homomannen steeds ruzie hadden in het verzorgingshuis waar zijn moeder zat en dat ze door de oudere dames als vuil behandeld werden. 'Dat zal mij niet overkomen,' dacht hij toen en hij zet zich nu al negen jaar in voor dit plan. De laatste berichten zijn dat de woongroep er toch lijkt te gaan komen, als er genoeg mensen zijn die appartementen willen kopen of kunnen huren.

Roze Loper
"Als je wilt weten waar je terecht kunt als je binnenkort of nu al zorg nodig hebt, of als je moet verhuizen naar een woonomgeving met andere ouderen, en je wilt dat je geaardheid wordt geaccepteerd, waar kun je dan op letten?" Eveline: "Er zijn zorginstellingen die een 'Roze Loper' hebben. Dat is een kwaliteitscertificaat dat aangeeft dat je als instelling homo-vriendelijk bent. Die instellingen kun je vinden op de website www.rozezorg.nl/haaglanden. Maar je weet nooit van alle medewerkers hoe ze denken en reageren. Je kunt het als instelling wel meenemen in het aannamebeleid van het personeel: dat ze een open levenshouding hebben en respect voor iedereen, ongeacht cultuur, geaardheid, geloof of hun achtergrond. Dat ze alle cliënten dezelfde goede zorg zullen verlenen. En als ze zich iets niet goed kunnen voorstellen en daardoor niet kunnen accepteren, om welke reden dan ook, laten ze het dan in elk geval niet veroordelen. Dat geldt ook voor de zestigplussers zelf. Als je ouder wordt en je wereld wordt letterlijk kleiner, wil je dat je eigen cirkeltje het liefst zo vertrouwd mogelijk is. Daar past voor sommige mensen een lesbische buurvrouw dan misschien niet helemaal bij, maar we moeten ernaar streven dat dat steeds meer wel het geval is. En je kunt ook in gesprek gaan. Zoals ik laatst heb gedaan tijdens een muziekavond bij een soos voor roze ouderen. Er waren ook enkele hetero-echtparen gekomen. Die zaten apart, aan de andere kant. Ik zei tegen hen: we willen allemaal van iemand houden, liefde is toch een recht van iedereen? Toen zag ik ze allemaal instemmend knikken. Daar gaat het toch om. We willen allemaal hetzelfde, ongeacht waar we vandaan komen. Bij iemand horen, geborgen zijn. Als dat je wordt afgepakt, ben je zo verschrikkelijk eenzaam."

Eveline van de Putte, Stormachtig stil. Levensverhalen van roze ouderen
www.uitgeverijxanten.nl

Feedback (1)

  • magda romgens

    magda romgens

    02 maart 2014 op 20:07 | #

    Heb na huwelijk van 16 jaar mijn leven als roze vrouw ontdekt ! Tot mijn grote vreugde !! , Ben lid van COC en het lijkt alsof ik er gemakkelijk voor uitkom. Ook sta ik in het boek "Stormachtig stil."Maar......als ik op onbekend terrein kom, blijf ik stil bij verhalen over relaties. Ik verstop me zelfs als ik het over mijn kleinkinderen heb....Ik ben nog steeds bang voor onwelkome reacties. Ik zou het liefst mijn neus in een krul laten draaien, als ik daarmee kon laten zien dat ik naast "wit, oud-blond, dik, klein en vriendelijk" ook nog lesbisch ben. Maar de rose driehoek verplicht dragen zoals in W,O, Twee daar pas ik voor, als ik de driehoek draag, draag ik hem als teken van strijdvaardigheid bij demo's en bijeenkomsten. Maar praten op een gewoon feestje of tijdens de koffie bij simpele gezelligheid.......dan hul ik mij als roze mens in een jasje van bescheten zwijgzaamheid. Is het nog steeds iets om me voor te schamen ?? En het roze leven is zo heerlijk voor me, ik geniet dagelijks van mijn lesbische relatie.
    Magda 76 jaar.

    antwoord

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast